„Cudze chwalicie Jarosławia nie znacie”: Kamienica Rynek 6 „Wielka Izba”

Data:

Na zewnątrz zwykła kamienica, nie zwracająca szczególnej uwagi mieszkańców i turystów. Jest jej bardzo daleko do wizytówki miasta kamienicy Wilhelma Orsettiego. Natomiast wnętrze zachowało wiele detali, nawiązujących do dawnych czasów świetności i dobrobytu. Szczególnie wyróżnia się polichromią w Wielkiej Izbie.

 

W aktach dawnego Jarosławia występuje kilka nazwisk właścicieli. Do roku 1633 kamienica była w rękach Zachowskich, Alberta, później jego syna Jakuba, po roku 1633 należała do Gruszewica Adriana i jego syna Jana, aptekarza jarosławskiego. W dalszej kolejności trudno określić do kogo należała. Przed drugą wojna światową zapisana jest w księgach hipotecznych na nazwisko Pfeffera. W XIX wieku reprezentacyjna i najbardziej okazała sala została przedzielona ściankami na małe pomieszczenia, w których mieszkało kilka rodzin. Po II wojnie światowej przystąpiono do prac remontowych i w tym czasie (1959-1960) przy wymianie popękanego sklepienia zauważono w murze opalone fragmenty belek, co wskazywało, że sala była pokryta stropem belkowanym (pożar miasta w 1625 roku).

Po pożarze kamienicę wraz z Wielką Izbą odbudowano, kryjąc salę sklepieniem ceglanym. Podczas remontu zauważono fragmenty polichromii. W latach 1965- 1966 Pracownia Konserwacji Zabytków w Krakowie dokonała odkrycia całości i konserwacji polichromii. Polichromia przedstawia osiem scen pasyjnych na ogólnej długości 12 m. Na ścianie wschodniej od okna scena pierwsza w ¾ całości zniszczona przedstawia Chrystusa u Annasza, siedzącego na tronie w szacie. Na tronem znajduje się baldachim z kotarą. W tle architektura pałacu arcykapłana. Scena druga pokazuje Chrystusa przed Herodem i Kajfaszem. Scena trzecia przedstawia siedzącego Chrystusa z opaską obok żołnierza. Na ścianie północnej z oknami w pierwszej scenie po prawej stronie są dwie baszty. Po lewej św. Piotr klęczący, zapiera się Chrystusa. W większości sceny są zniszczone. W drugiej scenie Chrystus z krzyżem , u dołu tłum Żydów. N ścianie zachodniej w scenie pierwszej widzimy koronowanie cierniem. Scena druga przedstawia biczowanie, w centrum na tle kolumny Chrystus z rękami związanymi i żołnierz, przygotowujący się do zadania ciosu. Po lewej znajduje się klęcząca niewiasta, prawdopodobnie żona właściciela   Adriana Gruszewicza. Na scenie trzeciej   centralnie widzimy Chrystusa w koronie cierniowej, uginającego się pod ciężarem krzyża, po prawej stronie Szymona, pomagającego nieść krzyż Chrystusowi, obok znajduje się Weronika z chustą. Na spływach łuków sklepienia znajdują się ewangeliści. W lunetach – wazony z kwiatami, orły i lwy. W narożnikach ściany południowej naprzeciw wejścia są znajdują się wysmukłe gałązki, pokryte listkami. Brakuje prawdopodobnie dwóch scen, pojmania i ukrzyżowania Chrystusa. Jest to rzadki przykład dekoracji sakralnej w pomieszczeniu prywatnym. Stroje osób nie związanych ściśle ze scenami pasyjnymi , przypominają ubiory z XVI- XVIII wieku malarz, prawdopodobnie Jan Piechnikiowic nadał rysy twarzy kupców, przewijających się przez jarosławski Rynek, kupców z Europy i Azji podczas jarmarków. Uzupełnieniem może być informacja, że wzdłuż ściany zachodniej Wielkiej Izby na podłodze znajduje się dużych rozmiarów belka, zwana tragarzem, nie pochodząca z tej izby o napisie: „1791 Błogosław Boże Dom Ten   i Mieszkańców w Nim Przez Andrzeja i Pelagie Gębalewiczów”.

Jerzy Czechowicz


Poprzedni artykuł
Następny artykuł

Share post:

Subscribe

Popularne

Zobacz także
Zobacz także

JKS znowu zgubił punkty, Wiązownica pokonała Karpaty.

Tym razem jarosławianie u siebie zremisowali ze Stalą Sanok...

Dyskomfort Team wygrywa ligę

Zakończyły się rozgrywki IDENT Przeworskiej Amatorskiej Ligi Siatkówki. Najlepszy...

Udany występ KSW Sokół

Zawodnicy KSW Sokół Jarosław mają za sobą debiutancki start...

Debiut Nowakowskiego

W dniach 28-30 marca w Kołobrzegu odbyły się Mistrzostwa...